Καθαρά Δευτέρα 2017

Η Καθαρά Δευτέρα

Ήθη, έθιμα και τοπικά εδέσματα σηματοδοτούν την έναρξη της Σαρακοστής

IMG_4608
DSC_0005
IMG_0195

Δημοτική Ενότητα Σταυρούπολης

Δημοτική Ενότητα Σταυρούπολης
Λαογραφικές εκδηλώσεις Καθαρής Δευτέρας
Και φέτος την Καθαρή Δευτέρα όλοι δρόμοι οδηγούν στη Δ.Ε. Σταυρούπολης Ξάνθης. Κάτοικοι και πολιτιστικοί σύλλογοι της περιοχής, περιμένουν να υποδεχθούν τους καρναβαλιστές της κυριακάτικης παρέλασης, άλλα και όσους θέλουν να περάσουν την ημέρα τους σε έναν τόπο με μοναδικά πολιτιστικά, λαογραφικά και αρχιτεκτονικά στοιχεία, στην καρδιά ενός φυσικού παράδεισου της κοιλάδας του ποταμού Νέστου.

11:00 Κεντρική Πλατεία Σταυρούπολης
Έναρξη Εκδηλώσεων
 Από το πρωί και καθ’ όλη τη διάρκεια των εκδηλώσεων, παραδοσιακοί ήχοι θα πλαισιώνουν τα δρώμενα και ο Μορφωτικός Πολιτιστικός Σύλλογος Σταυρούπολης «Ορφέας» θα μοιράζει στους παρευρισκομένους δωρεάν νηστίσιμα εδέσματα και άφθονο κρασί. Παράλληλα η Ένωση Παλαιών Δασοπροσκόπων Ξάνθης θα απασχολεί τους μικρούς μας φίλους στο θρακιώτικο έθιμο «Κρέμασμα του Χαλβά».

Έναρξη Εθίμου της Καμήλας

12:00 Κεντρική Πλατεία Σταυρούπολης
Έναρξη Εθίμου της Καμήλας

Στην κεντρική πλατεία του οικισμού της Σταυρούπολης, οι κάτοικοί της μαζί με τους επισκέπτες, μεταμφιεσμένοι και κάνοντας διάφορους ήχους θα συμμετάσχουν σε μια παρέλαση χρωμάτων και χαράς, με οδηγό ένα ομοίωμα καμήλας και έναν ενήλικο να παριστάνει τον καμηλιέρη Άραβα.
Το έθιμο της καμήλας αρχικά είχε παγανιστικό χαρακτήρα, τελούνταν και συμβόλιζε την δέηση των κατοίκων για τη γονιμότητα της γης, αφού η χρονική στιγμή συνέπιπτε με τον ερχομό της άνοιξης και την έναρξη των αγροτικών εργασιών. Αργότερα σε συνδυασμό με την Ορθόδοξη πίστη και θρησκεία που θέτει την ημέρα αυτή ως την Αρχή της Σαρακοστής, άλλαξε χαρακτήρα και συμβολίζει πια στο νου των κατοίκων το τέλος των εορτών του καρναβαλιού και την αρχή της νηστείας.

12:30 Κεντρική Πλατεία Σταυρούπολης
Έναρξη ποντιακού λαϊκού δρώμενου των Μωμόγερων

Το Κέντρο πολιτισμού Δήμου Ξάνθης σε συνεργασία με τον Επιμορφωτικό Σύλλογο Τέχνης και Παράδοσης της Δ.Ε. Σταυρούπολης και την πρότυπη καλλιτεχνική ομάδα χορού του Κωνσταντίνου Νικολαΐδη «΄Εκνευσις», θα παρουσιάσουν το λαϊκό ποντιακό δρώμενο των Μωμόγερων.
Το ενταγμένο από το υπουργείο πολιτισμού στον κατάλογο της άυλης κληρονομιάς της ανθρωπότητας (ΟΥΝΕΣΚΟ – 2016) έθιμο των Μωμόγερων, σκοπό έχει να παρουσιάσει με τρόπο σατιρικό την αναγέννηση της φύσης με την αλλαγή του έτους.
Οι συμμετέχοντες ντυμένοι με τομάρια ζώων ή με στολές ανθρώπων οπλισμένων με σπαθιά και μορφή γεροντικών προσώπων, θα τριγυρνούν στην πλατεία της Σταυρούπολης και θα πλαισιώνουν τους τρεις πρωταγωνιστές του δρώμενου, τον γέρο Κιτί Γοτσά (συμβολίζει τον παλιό χρόνο), τη νύφη (συμβολίζει την φύση και την γονιμότητα) και τον «αράπη» (συμβολίζει τον καινούριο χρόνο), με εναλλασσόμενες αρπαγές της νύφης, πότε από τον «αράπη» και πότε από τον γέρο Κιτί Γοτσά.
Στο τέλος θα ακολουθήσει πολύς χορός, τραγούδι και ποντιακό γλέντι.

Οικισμός Κομνηνών
12:00 Ποντιακό γλέντι

Στον οικισμό Κομνηνών, στην κεντρική πλατεία, συνοδεία ποντιακής λύρας, κάτοικοι και επισκέπτες, μπορούν να χορέψουν σε μία γιορτή βασισμένη στην τοπική παράδοση. Κατά τη διάρκεια του γλεντιού, μοιράζεται στους παρευρισκομένους δωρεάν η πατροπαράδοτη φασολάδα, συνοδευμένη από τουρσί, ελιές, χαλβά και λαγάνα.

Δημοτική Κοινότητα Κιμμερίων

Οικισμός Κιμμερίων
11:00 Πνευματικό Κέντρο του Ι.Ν. Αγ. Δημητρίου Κιμμερίων

Ο Πολιτιστικός Σύλλογος Γυναικών Κιμμερίων Η ΖΩΟΔΟΧΟΣ ΠΗΓΗ γιορτάζει τα Κούλουμα, με αχνιστή φασολάδα, λαγάνες κ.ά. νηστίσιμα εδέσματα, παραδοσιακή μουσική, μουτζουρώματα και χαρταετούς.
Σας περιμένουμε να πετάξουμε τα «τσερκένια» των Σμυρνιών, τους «ουτσουρμάδες» των Κωνσταντινουπολιτών, τα «πουλία» των Ποντίων, τα «πετάκια» των Θρακιωτών και να ξετυλίξουμε μαζί, την… καλούμπα της ιστορίας τους.

Οικισμός Λεύκης

PROTOPOROI ΚΑΘ ΔΕΥΤΕΡΑ

Οικισμός Λεύκης
11.00 Προαύλιο Πολιτιστικού και Περιβαλλοντικού Συλλόγου Λεύκης «Οι        Πρωτοπόροι».
Ο Πολιτιστικός και Περιβαλλοντικός Σύλλογος Λεύκης «Οι Πρωτοπόροι» όπως κάθε χρόνο, έτσι και φέτος την Καθαρά Δευτέρα, οργανώνει και παραθέτει στον προαύλιο χώρο του Συλλόγου (αλλά και εντός των αιθουσών του αν χρειαστεί), την παραδοσιακή φασολάδα, αλλά και κάθε γνωστό σαρακοστιανό έδεσμα, μαζί με άφθονο κρασί, τσίπουρο και ακούσματα που αρμόζουν σε μια τέτοια γιορτή. Ελάτε να πετάξετε τον χαρταετό σας ψηλά και μετά ελάτε να απογειώσετε το κέφι σας στα ύψη μαζί μας, πριν έλθει… η Μεγάλη Σαρακοστή.

Πολύσιτος – Δήμος Αβδήρων

Στον Πολύσιτο του Δήμου Αβδήρων, κατά την διάρκεια της παρέλασης, θα ζωντανέψουν παραδοσιακά έθιμα «γάμοι», «μουντζούρηδες», κ.α. και θα παρουσιαστούν σατιρικά θέματα. Μετά το τέλος της παρέλασης το κοινό θα μπορεί να απολαύσει τα παραδοσιακά νηστίσιμα εδέσματα που θα προσφέρονται στα στέκια των Θρακιωτών, Ποντίων, Σαρακατσάνων και Μικρασιατών με ανάλογη μουσική.

100_5549
31

Δήμος Τοπείρου

Στα δημοτικά διαμερίσματα Γαλάνης, Ολβίου, Αβάτου, Ερασμίου και Μαγγάνων, μετά την παρέλαση των καρναβαλιστών, προσφέρεται παραδοσιακή φασολάδα μαγειρεμένη σε τεράστια καζάνια από τις γυναίκες των οικισμών και χειροποίητη λαγάνα ψημένη σε παραδοσιακούς υπαίθριους φούρνους. Ακολουθεί σε υπαίθριους χώρους γλέντι με παραδοσιακούς χορούς και διοργανώνονται διαγωνισμοί καλύτερου χαρταετού.

Περιγραφή Εθίμου της Καμήλας

Ένας παλιός καμηλιέρης διηγείται:
«Την καμήλα έμαθα να την κατασκευάζω από τον πατέρα μου που ήταν και αυτός καμηλιέρης. Πολλές μέρες πιο μπροστά στη γειτονιά που ετοιμάζονταν η καμήλα είχε κίνηση, ζωή. Ψήναμε μεζέδες, πίναμε κρασί, η γκάιντα έπαιζε και εμείς όλοι σκεπτόμασταν και προσπαθούσαμε να κάνουμε την καμήλα καλύτερη από πέρσι. Ετοιμάζαμε τον ξύλινο σκελετό – το κεφάλι το προσέχαμε ιδιαίτερα – και βάζαμε όλη την τέχνη μας, ώστε να μοιάζει με της καμήλας.
Την Καθαρή Δευτέρα σκεπάζαμε το σκελετό της καμήλας με πολύχρωμα κιλίμια – φούντες – χάντρες, έμπαιναν από κάτω δυο άνδρες, βάζαμε πάνω τον καρνάβαλο, δυο καμηλιέρηδες ο ένας με τη γυναίκα του, ο γκαϊτατζής και ο οδηγός με το γαϊδουράκι και παίρναμε τους δρόμους.
Στη διαδρομή η καμήλα ζωηρή με το μεγάλο της στόμα άρπαζε ό,τι της άρεσε και ό,τι της κερνούσαν. Πλήθος μεταμφιεσμένων με τολμηρές χειρονομίες, πειράγματα και τραγούδια συμπλήρωναν το σκηνικό.
Ο ένας καμηλιέρης σε κάποια στιγμή σκότωνε τον αντίπαλό του, εκείνος όμως ξαφνικά ξαναζωντάνευε. Η αιώνια αναπαράσταση της ζωής και του θανάτου.
Του σπόρου που πέφτει στη γη και βλασταίνει με τρόπο μαγικό.
Στο τέλος κρεμούσαν την καμήλα τιμωρώντας την για τα αγαθά που έκλεψε, εκδικούμενοι μ’ αυτόν τον τρόπο τον Τούρκο κατακτητή για την άγρια φορολογία. Όλοι μαζί κατέληγαν στην πλατεία και γλεντούσαν ως το πρωί.
Σε όλη αυτή τη διαδικασία, με αποκορύφωμα το γλέντι, ακούγονταν τραγούδια, στίχοι με ποιητικό πλούτο. Στα δύσκολα εκείνα χρόνια των διωγμών και της τουρκικής καταπίεσης τα έθιμα έδιναν λίγη χαρά στους καταπιεσμένους Έλληνες.
Όπως σε όλα τα έθιμα, έτσι και στο έθιμο της καμήλας, έχουμε την αναπαράσταση της σποράς, της βλάστησης, της δημιουργίας ΖΩΗΣ».